Gdy rodzice się rozstają

Rozwód/rozstanie rodziców jest dla dziecka trudną, dramatyczną sytuacją. Kryzys dotyka całej rodziny, a emocje temu towarzyszące są  skomplikowane i często zniekształcają prawidłowe postrzeganie sytuacji.  Dorośli, najczęściej skupieni na własnych problemach, niekiedy nie zdają sobie sprawy jak taka sytuacja wpływa na ich dziecko.

Jak widzi rozwód dziecko?

Ciche czy głośne domowe awantury to dla dziecka sygnał, że dzieje się coś złego.  Coś czego nie rozumie, czego się boi i często ma poczucie, że jest tego przyczyną.  Rozzłoszczeni rodzice nie są partnerami do rozmowy, więc dziecko nie pyta tylko próbuje na własną rękę  zrozumieć sytuację i na swój sposób uporać się z problemem. Im dłużej próbujemy utrzymać przed nim tajemnicę, tym bardziej narażamy je na stres i wpływ negatywnych emocji. Poczucie winy, próba ratowania sytuacji oraz silna potrzeba zwrócenia na siebie uwagi to codzienne trudy dziecka skonfliktowanych rodziców. Gdy dorośli podejmują decyzję o rozwodzie to powinni  w sposób odpowiedni do wieku dziecka przekazać mu tą informację i zadbać o jego komfort.

Jak i kiedy o tym mówić?

Dorosłym często wydaje się, że pomimo długiego czasu konfliktu, rozmów, awantur mały człowiek nie zdaje sobie sprawy z domowej sytuacji. Nic bardziej błędnego. Dziecko doskonale czuje emocje dorosłych i domową atmosferę.

Gdy decyzja o rozwodzie zapadnie, kolejnym krokiem powinno być szybkie porozumienie się rodziców w sprawach: opieki nad dzieckiem, finansowych oraz mieszkaniowych.

Celem jest przygotowanie dla dziecka bezpiecznego świata. Idealnym rozwiązaniem byłoby przedstawienie dziecku przez oboje rodziców sytuacji i tego co w najbliższym czasie może się zadziać. Mały człowiek nie powinien mieć nigdy poczucia że straci któregoś z rodziców.

Taka rozmowa na pewno nie będzie łatwa. Warto poświęcić jej dużo czasu i przygotować się do niej profesjonalnie. Należy omówić wspólną dalsze postępowanie, zarezerwować sobie sporo czasu i pozwolić dziecku na dowolną reakcję w danym momencie. Jedna rozmowa może nie wystarczyć by młody człowiek zaakceptował zastałą sytuację. Należy pamiętać, że dziecko potrzebuje prawdy przekazanej bez szczegółów i detali zarezerwowanych tylko dla dorosłych.

Przygotuj się odpowiednio na reakcję dziecka.

W zależności od wieku reakcja dziecka będzie przebiegać inaczej. Przedszkolak będzie żył nadzieją na powrót rodzica, zmagał się z uczuciem opuszczenia i poczuciem winy za rozpad związku. Zdarza się, że dziecko może mieć kłopoty ze snem i niestabilnością w zachowaniu.

Dzieci w  wieku szkolnym i młodzież czują smutek, płaczą, tęsknią a nierzadko zmagają się z lękiem przed utratą, również tego rodzica, z którym mieszkają. Odczuwają  również wstyd, złość i mają nadzieję na powrót rodziców do siebie. Takim emocjom może również towarzyszyć złe samopoczucie: bóle głowy, trudności ze snem czy bóle brzucha. Pojawić się mogą kłopoty z nauką i nieodpowiednim zachowaniem w szkole. Młody człowiek szuka sposobu na rozładowanie nagromadzonej złości (złości na jednego lub oboje rodziców) i w zastępczy sposób rozładowuje ją na rówieśnikach. Chce pokazać, że jest „obrażony” na cały świat i zwrócić na siebie uwagę innych w swoim otoczeniu. Może również wręcz przeciwnie wycofać się i w poczuciu niskiej wartości podejmować próby samodzielnego radzenia sobie z emocjami.

Dziecko nie jest stroną w konflikcie dorosłych.

O tym dorośli często zapominają. Sytuacje, w których rodzice wykorzystują dziecko w swoim konflikcie sprawiają, że młody człowiek znajduje się w położeniu bez wyjścia. Dziecko pragnąc miłości obojga rodziców stara się sprostać ich oczekiwaniom. Oczernianie rodzica, przerzucanie winy czy przesłuchiwanie dziecka po spotkaniu z drugim rodzicem to zbyt dużo dla niego. Strach przed utratą uczucia miłości oraz stres powodują różne negatywne reakcje u dzieci. Jedne stają się wycofane i bojaźliwe, inne wręcz przeciwnie, muszą rozładować napięcie i stają się bardzo pobudzone i konfliktowe. Bez względu na reakcję dziecka, zawsze odbija się to na codziennym funkcjonowaniu, a w przyszłości na postrzeganiu związków między ludźmi i wzorców rodzicielskich.

Pomimo dramatu jakim jest dla dziecka rozwód pamiętaj, że możesz postarać się o to by jego negatywne skutki w znaczący sposób zminimalizować. Najczęstsze błędy, których powinno się unikać to:

  • kłótnie i spory przy dziecku,
  • rozmowy między byłymi małżonkami za pośrednictwem dziecka,
  • wykorzystywanie dziecka w walce z byłą żoną/mężem,
  • oczernianie jednego z rodziców,
  • angażowanie dziecka w szpiegostwo na rzecz jednego z rodziców,
  • oczekiwanie, że to dziecko samo podejmie decyzje z którym z rodziców chce mieszkać.

Możesz pomóc swojemu dziecku jeśli:

  • pozwolisz mu kochać i podziwiać oboje rodziców,
  • zadbasz o kontakty z obojgiem rodziców i ich rodzinami,
  • będziesz płacić alimenty,
  • przygotujesz plan wychowawczy, grafik spotkań z uwzględnieniem wakacji i świąt,

A gdy widzisz, że maluch sobie nie radzi skorzystaj z pomocy specjalisty.

Na pewno nie istnieje „rozwód idealny”. Mnogość problemów i silne emocje najczęściej utrudniają podejmowanie konstruktywnych emocji, dlatego ważne jest by wszystko dobrze zaplanować. Zachęcam do przestudiowania literatury oraz skorzystania ze wsparcia psychologa dziecięcego / rodzinnego. Wiele miejsc oferuje wsparcie w odpowiednim przygotowaniu się do rozwodu czy pomoc podczas trwania procesu rozwodowego. W Centrum probalans osobiście pomagam takim osobom przejść przez ten trudny okres z jak najmniejszą stratą dla dziecka.

Psycholog dziecięcy / rodzinny Ewa Ulrich – Załęska Centrum probalans Warszawa

Oferta pomocy psychologicznej dla dziecka, którego rodzice się rozwodzą.