„Strach się bać” – czyli coś o lęku

Nazywamy go często niepokojem, strachem, spięciem lub zdenerwowaniem. Jest jedną z najbardziej nieprzyjemnych emocji. Każdy z nas go doświadczył, i na pewno jeszcze nie raz doświadczy, w rożnych sytuacjach życiowych – lęk.

Pod wieloma względami różni się od strachu, który zazwyczaj skierowany jest na jakiś konkretny zewnętrzny przedmiot lub sytuację. Możemy się bać niezdanego egzaminu, odrzucenia przez osobę, na której nam zależy lub że nie opłacimy rachunków. Zdarzenie, którego się boimy zazwyczaj mieści się w granicach możliwości. Doświadczając lęku na ogół nie potrafimy określić, co jest jego przedmiotem. Jest on skierowany bardziej do wewnątrz niż na zewnątrz. Przykładowo możemy się lękać utraty kontroli nad sobą lub jakąś sytuacją, tego, że wydarzy się coś złego. Wydaje się, że lęk jest to reakcja na niejasne, odległe lub nierozpoznane zagrożenie.

Lęk jest reakcją, zarazem fizjologiczną, behawioralną jak i psychologiczną, czyli oddziałującą na całą naszą istotę. Na poziomie fizjologicznym może obejmować takie reakcje jak przyspieszone bicie serca, nudności, ból brzucha, suchość w ustach czy czerwienienie się. Na poziomie behawioralnym przykładowo może on nam odebrać zdolność do radzenia sobie z pewnymi codziennymi sytuacjami, zdolność do działania czy wyrażania własnego stanowiska. Z psychologicznego punktu widzenia lęk to subiektywny stan obawy i niepokoju. Najskrajniejsza jego postać może sprawić, że będziemy bać się śmierci lub popadnięcia w obłęd. Lęk może mieć różne nasilenie i pojawiać się w różnych postaciach. Począwszy od odczucia lekkiego niepokoju do pełnoobjawowego napadu paniki, charakteryzującego się kołataniem serca, dezorientacją i przerażeniem.

Chcąc rozróżnić zwykły lęk od „nadmiernego” lęku, jaki możemy przeżywać w różnych sytuacjach życiowych musimy zastanowić się nad dwoma podstawowymi jego względami. Po pierwsze czy lęk wymyka się nam spod kontroli i czujemy się bezsilni wobec niego i tego, co dzieje się z nami. Po drugie czy lęk przeszkadza nam w normalnym funkcjonowaniu lub dezorganizuje nasze życie.
Jeżeli na powyższe pytania uzyskujemy twierdzącą odpowiedź to, najprawdopodobniej mamy do czynienia z zaburzeniami lękowymi. Stanowią one szereg problemów, takich jak fobie (lęk przed określonymi rzeczami lub sytuacjami), napady paniki (silne uczucie lęku, któremu często towarzyszy myśl, że coś się nam stanie), zespół stresu pourazowego (powracające wspomnienia traumatycznego przeżycia z towarzyszącym uczuciem silnego niepokoju), zaburzenia obsesyjno – kompulsywne (ciągłe wykonywanie pewnej czynności lub myślenie o określonej rzeczy) oraz zespół lęku uogólnionego (utrzymujące się przez dłuższy czas uczucie lęku i zamartwiania).

Badania pokazują, że zaburzenia lękowe są jednym z najczęstszych problemów zdrowia psychicznego. Mimo to tylko niewielki odsetek ludzi z tym problemem poddaje się psychoterapii lub korzysta z pomocy psychologicznej. W pewnych przypadkach istnieje możliwość, samodzielnego poradzenia sobie lękiem, jednakże warto skonsultować to ze specjalistą. Psychoterapeuta może zapewnić nam wsparcie, fachową pomoc i zdecydowanie przyspieszyć powrót do normalnego funkcjonowania.
Istnieje wszechstronny program leczenia zaburzeń lękowych i metod psychoterapii. Jedną z najskuteczniejszych form pomocy, potwierdzona badaniami, jest psychoterapia poznawczo – behawioralna. Dobrą więc informacją jest dla nas fakt, że nawet jeśli kiedyś doświadczymy zaburzeń lękowych, można je z dużym powodzeniem leczyć. Zapraszam na konsultacje wszystkie osoby, które chciałby się uporać ze swoimi lękami.

 Psycholog – Psychoterapeuta Centrum probalans Warszawa